Thiền sư, một người có nhiều cuốn sách bán chạy, đã sống lưu vong từ bốn thập niên qua.

Ông trở lại quê nhà lần đầu tiên năm 2005 sau khi đã bị buộc phải sống ở nước ngoài từ thời chiến tranh Việt Nam.

Lần này ông quay trở lại, với dự định lập "Đại Trai Đàn Chẩn Tế Giải Oan" tại TP. HCM, Huế và Hà Nội.

Bản tin vắn của Thông tấn xã Việt Nam nói thiền sư Nhất Hạnh sẽ ở Việt Nam từ mùng 4 Tết âm lịch tới 9/5/2007, với "sự đồng ý của Trung ương giáo hội phật giáo Việt Nam".

Cầu siêu

Thông cáo của tăng đoàn Làng Mai nói mục đích là để "cầu nguyện và giải trừ oan khổ cho tất cả những ai đã từng gánh chịu hậu quả khắc nghiệt của cuộc chiến tranh, dù đã qua đời hay còn tại thế."

Thiền sư Thích Nhất Hạnh đã đặt chân xuống phi trường Tân Sơn Nhất hôm thứ Ba 20/2, và dự định đi vòng quanh đất nước cho đến ngày 9/5.

Mục đích là cầu nguyện và giải trừ oan khổ cho tất cả những ai đã từng gánh chịu hậu quả khắc nghiệt của cuộc chiến tranh   Thông cáo của Tăng đoàn Làng Mai

Ông là người rất có uy tín tại phương Tây, và một số người cho rằng có lẽ ông là nhà sư nổi tiếng thứ hai ở phương Tây, sau đức Đạt Lai Lạt Ma.

Là một người cổ vũ cho hòa bình, ông nhận sự lạnh nhạt từ cả hai phía chính quyền Việt Nam Cộng Hòa ở miền Nam và Việt Nam Dân Chủ Cộng Hòa ở miền Bắc trong cuộc chiến.

Chuyến trở về lần này của thiền sư sẽ gây chú ý, vì các lễ cầu siêu được nói là cầu nguyện siêu độ cho tất cả những đồng bào nào "từng là nạn nhân của chiến cuộc, không phân biệt Bắc Nam, chủng tộc, tôn giáo, chính kiến, già trẻ hay trai gái."

Tranh luận

Việc thiền sư Thích Nhất Hạnh được Đảng Cộng sản Việt Nam cho phép về nước lập đàn chay cũng gây ra một số dấu hỏi cho cộng đồng người Việt ngoài nước.

Có tác giả đã lưu ý rằng vào năm 2000, để đánh dấu thời điểm 25 năm kết thúc cuộc chiến, hòa thượng Thích Huyền Quang, viện trưởng Viện Tăng Thống của Giáo Hội Phật Giáo Việt Nam Thống Nhất, đã đề nghị nhà nước cho giáo hội lập đàn giải oan.

Tuy vậy đề nghị này bị bác bỏ, vì giáo hội này không được chính quyền thừa nhận.

Một thông cáo của tăng đoàn Làng Mai kêu gọi người theo các tôn giáo khác cũng cầu nguyện cho những người đã chết trong chiến tranh.

Thông cáo cũng nói: "Đồng bào tin theo chủ nghĩa Mác Xít cũng xin thiết lập một bàn thờ như thế và sử dụng một văn bản tương đương trong truyền thống Mác Lê-nin."

Chuyến đi của thiền sư Nhất Hạnh, dù kẻ khen người chê, cũng thu hút sự chú ý rộng rãi.

"Giải oan"

Họa sĩ Hồ Thành Đức, người cùng giảng dạy tại trường đại học Vạn Hạnh trước đây cùng thiền sư Thích Nhất Hạnh, nói người ta để ý tới từ "giải oan" trong hoạt động của Tăng đoàn Làng Mai.

Hòa hợp, hòa giải đến đâu, phụ thuộc phần nhiều vào nỗ lực của trong nước   Họa sỹ Hồ Thành Đức

"Trong kinh kệ, có hai từ 'oan nghiệt'. Không có oan ức, thì không có giải oan."

"Giải oan theo tinh thần của thầy Thích Nhất Hạnh là đúng với tinh thần Phật giáo."

Thế nhưng, họa sỹ Hồ Thành Đức cũng băn khoăn là liệu việc 'giải oan' có phù hợp với tinh thần các tôn giáo khác hay không và có được đông đảo quần chúng chấp nhận hay không.

Cũng theo ông Đức, thời điểm mà thiền sư Nhất Hạnh chọn để về Việt Nam, khi các chữ 'hòa hợp, hòa giải' được nói đến nhiều, cũng là một thông điệp chính trị.

"Thế nhưng hòa hợp, hòa giải đến đâu, phụ thuộc phần nhiều vào nỗ lực của trong nước."