Giới quan sát nhận định trong ba miền, thì miền Bắc là nơi Thiền sư Thích Nhất Hạnh ít được biết tới nhất.

Thầy Pháp Ấn, phát ngôn nhân của tăng đoàn Làng Mai, đã cho phóng viên Lê Quỳnh của đài BBC có mặt cùng thời gian ở Việt Nam biết suy nghĩ về vấn đề này.

Thầy Pháp Ấn nói rằng ở Việt Nam vẫn chưa có sự đồng thuận về chuyến đi lần này của Thầy Thích Nhất Hạnh.

BBC: Thưa thầy, có ý kiến cho rằng người dân ở miền Nam và miền Trung biết đến Thiền sư Thích Nhất Hạnh nhiều hơn là ở miền Bắc. Thầy nghĩ thế nào ạ?

Sư ông có nhiều duyên với miền Bắc, đã có một số đệ tử đã qua Làng Mai tu học và ham chuộng pháp môn của làng. Tuy nhiên, đa số quần chúng không biết nhiều về Sư ông, đặc biệt là giới trẻ.

Trong khi đi tiền trạm, tôi thấy trong tầng lớp thanh niên trí thức tại miền Bắc, cũng đang đi tìm một hướng đi tâm linh, nhưng phần lớn đi vào con đường tín ngưỡng (lễ bái, cúng sao giải hạn…).

Đại diện cho Giáo hội Phật giáo Việt Nam, có viết thư mời Sư ông về với một số điều kiện. Làng Mai hoàn toàn tuân theo vì muốn có sự hài hòa giữa trong và ngoài nước.   Đại đức Pháp Ấn

Điều đó rất quý vì qua những cách thực tập đó, sẽ có cơ hội đi sâu hơn vào con đường tâm linh. Nhưng tôi nghĩ pháp môn của Sư ông ở Việt Nam, nếu được quần chúng và nhà nước yểm trợ, nó sẽ giúp ích cho đất nước rất nhiều.

Hiện tại ở góc độ nào đó, có lẽ chưa có sự yểm trợ của giáo hội. Về phía chính quyền, sự yểm trợ đã có nhưng còn giới hạn. Đó là cái nhìn của tôi.

BBC: Số lượng người ở miền Bắc tu theo phương pháp của Thiền sư Thích Nhất Hạnh, tuy còn ít, nhưng đã có. Có người còn chuyển cho chúng tôi bài thơ họ viết với hy vọng gửi được tới cho Sư ông. Thầy nghĩ gì về những điều như thế?

Trong Phật giáo có rất nhiều pháp môn. Miễn sao chúng ta tụ tập để trong lòng có bình an, hạnh phúc, xây dựng xã hội, giúp ích cho đất nước. Đạo Phật Việt Nam rất gắn bó với đời sống thường nhật, từ những ngày dựng nước và giành lại độc lập từ tay người Trung Hoa. Thiền phái Trúc Lâm hay các pháp môn tịnh độ đều đóng góp rất nhiều cho đạo Phật Việt Nam.

Điều mà Sư ông muốn thêm vào là làm sao mọi người chú ý nhiều hơn đến việc quán chiếu nội tâm để từ đó có thể chuyển hóa những khổ đau của mình, hàn gắn lại liên hệ giữa người với người. Tôi không ngạc nhiên khi các bạn trong Thiền phái Trúc Lâm đã đến và tỏ tình cảm thân thiện với Làng Mai. Giữa Sư ông Làng Mai và Sư ông Trúc Lâm cũng đã có giao tình thân thiết từ trước.

BBC: Đạo tràng Mai thôn không có ý định xây dựng cơ sở ở trong nước?

Tại Tu viện Bát Nhã ở Lâm Đồng đã xây dựng cơ sở vật chất để tăng thân Làng Mai có thể tổ chức việc tu tập theo pháp môn của Làng Mai. Làng Mai chỉ đóng góp về kỹ thuật thực tập chứ không có chủ trương xây dựng cơ sở trong nước. Khi trong nước đã nắm vững pháp môn, các giáo thọ Làng Mai sẽ rời Việt Nam và Việt Nam hoàn toàn độc lập trong việc xây dựng và phát triển pháp môn.

BBC: Xin thầy cho biết việc tiến hành trai đàn ở miền Nam và miền Trung đã diễn ra như thế nào?

Thượng tọa Gia Quang, Phó ban Phật giáo Quốc tế và là đại diện cho Giáo hội Phật giáo Việt Nam, có nói Giáo hội rất muốn cùng hợp tác với Sư ông Làng Mai để thực hiện ba trai đàn ở ba miền. Điều này rất hợp với chủ ý của Làng Mai chúng tôi.

Theo pháp môn của Làng Mai, để có tương lai bền vững, chúng ta phải nhìn vào quá khứ chứ không phải là vùi lấp nó.

Tại miền Nam, Đại Trai đàn Chẩn tế đã diễn ra rất thành công. Ước tính ngày đầu tiên có 7, 8 ngàn người, và đến ngày cuối thì có trên 17.000. Làng Mai rất biết ơn Thành hội Phật giáo ở TP. HCM, đặc biệt là Thượng tọa Lệ Trang, Tâm Mãn, Đồng Văn cùng tất cả các thầy trong Ban Kinh sư. Về tài chính, các thầy đã bỏ trên nửa tỉ đồng để thực hiện trai đàn mà không lấy một đồng nào từ tăng thân Làng Mai.

Tại miền Trung, khi tôi đi tiền trạm, các thầy trong Ban Trị sự nói các trai đàn này là do cá nhân Sư ông tổ chức mà thôi, rằng kỳ này Sư ông về với tư cách cá nhân chứ không có lời mời của Giáo hội.

Tôi rất ngạc nhiên, vì Sứ quán Việt Nam từng gửi công văn nói rằng Thủ tướng Việt Nam đồng ý về chuyến đi và sự yểm trợ để tổ chức ba đại trai đàn. Đồng thời, Hòa thượng Thích Hiển Pháp, đại diện cho Giáo hội Phật giáo Việt Nam, có viết thư mời Sư ông về với một số điều kiện.

Điều kiện thứ nhất là không nên dùng chữ “giải oan”; vì thế Làng Mai đã đổi thành Đại Trai Đàn Bình Đẳng Chẩn Tế. Điều kiện thứ hai là trước đó Sư ông viết lá thư gọi là Phổ cáo quốc dân và đồng bào Phật tử, thì được yêu cầu là không dùng “phổ cáo quốc dân” mà chỉ nên nói là “thông bạch cho tăng ni Phật tử.” Làng Mai hoàn toàn tuân theo vì muốn có sự hài hòa giữa trong và ngoài nước.

Tôi đã trình bày lại với quý hòa thượng ở Huế rằng đây không phải là công việc của cá nhân Sư ông. Đây là công trình hợp tác giữa Giáo hội Phật giáo Việt Nam với tăng thân Làng Mai. Tuy nhiên ở Huế có lo ngại rất lớn là đại trai đàn sẽ khơi lại những kinh nghiệm khổ đau của quá khứ. Nhưng theo pháp môn của Làng Mai, để có tương lai bền vững, chúng ta phải nhìn vào quá khứ chứ không phải là vùi lấp nó.

Sau đó, trong lần tiền trạm thứ hai, quý hòa thượng đã có sự thông cảm, nói rất rõ rằng Giáo hội Phật giáo Việt Nam ở Thừa Thiên – Huế sẽ hết lòng đóng góp về mặt tổ chức, nhưng trai đàn này vẫn là của cá nhân Sư ông tổ chức. Quý hòa thượng nói về hình thức, sẽ không được như buổi lễ ở miền Nam, nhưng về nội dung cũng rất phong phú, kéo dài 6, 7 tiếng, không thiếu nghi thức nào. Buổi lễ ở miền Trung đã diễn ra một cách mở, quần chúng được ngồi chung quanh tăng đoàn thành ra không khí rất ấm cúng.

Tôi cũng muốn nói thêm là hai đại trai đàn vừa qua, khi diễn ra, đã chứng kiến nhiều sự linh ứng kỳ lạ. Ví dụ, tại Huế, trời lúc ấy rất oi bức, sau buổi trai đàn thứ nhất, thì đêm đó, trời nổi dông rất lớn, và hôm sau, mưa tầm tã. Mấy ngày tiếp theo, trời tiếp tục mưa. Và khi đại trai đàn kết thúc, tăng đoàn rời Huế, trời trở nên nắng, rất đẹp.

BBC: Còn lần ra Bắc lần này, phía Làng Mai đã chuẩn bị thế nào cho đại trai đàn ở Sóc Sơn?

Lúc đầu tiên, ý định là làm trai đàn ở chùa Quán Sứ, nhưng địa điểm ở đây nhỏ quá. Học viện Phật giáo Việt Nam ở Sóc Sơn có gợi ý rằng lên trên ấy thực hiện. Nhưng qua nhiều sự bàn bạc, Học viện quyết định chỉ cho mượn mặt bằng, không cho mượn nhân sự. Làng Mai phải chuyển sang chùa Non để tổ chức đại trai đàn.

Nhưng sau trai đàn ở Huế, thì đã diễn ra buổi họp ở Hà Nội và suy nghĩ rằng trai đàn này là của cá nhân Sư ông lại được lặp lại. Do đó, Làng Mai đã gửi ra một phái đoàn để chuẩn bị trước về cơ sở vật chất.

Làng Mai đang kêu gọi sự đóng góp và mở lòng ra của những người chưa hiểu chủ trương của Làng Mai. Nhiều hòa thượng nói những trai đàn thế này đã được tổ chức hàng năm. Nhưng thực sự, các đại trai đàn đó chỉ chẩn tế cho các nạn nhân của miền Bắc.

Có một điều rất lạ, những người đã đóng góp hết lòng cho cuộc chiến ở cả hai phe thì không bao giờ nhận rằng có khổ đau. Bên tả, bên hữu đều nói đó là cuộc chiến có chính nghĩa, bên tả có chính nghĩa của họ, bên hữu cũng vậy. Nhưng có những người Việt Nam không chấp nhận cuộc chiến vừa qua, vì mình chỉ là con cờ trong cuộc cờ thế giới, giữa hai phe tư bản và cộng sản.

Sư ông thường nói người Đức cũng bị chia đôi đất nước, nhưng họ đã khéo léo để không có chiến tranh. Và sáu, bảy triệu người Việt đã chết trong chiến tranh là chết oan, dù trong đó có thể có những binh sĩ nghĩ rằng mình đã hết lòng hy sinh cho chế độ. Đó là cái nhìn của Làng Mai.

Nay thì ở Hà Nội, tình hình chuẩn bị cho buổi lễ có sự thay đổi. Quý hòa thượng, thượng tọa đã hết lòng hỗ trợ, mời các ban kinh sư ở Nam Định để cùng tổ chức. Chúng ta phải chờ xem Đại Trai Đàn Chẩn Tế ở miền Bắc từ 20 đến 22.04.07 sẽ được thực hiện thế nào.