LỜI KHUYÊN ĐÚNG LÚC

Tất cả chúng ta đều cần một chiều hướng tâm linh trong cuộc sống để giúp các nhà lãnh đạo chính trị và kinh tế không lạm dụng quyền lực của họ và không thực thi những chính sách phát triển mà rõ ràng chỉ đưa đến kết cục tàn hại

(Bài viết của Sanitsuda Ekachai - Thời báo Bangkok số ra ngày 31 tháng 5 năm 2007)

Nếu hỏi Thiền sư Thích Nhất Hạnh làm cách nào chúng ta có thể giúp thế giới thoát khỏi tình  trạng chiến tranh, khủng bố, các dạng bạo động khác cũng như các thảm họa môi trường, câu trả  lời của Thầy thật ngắn gọn và đơn giản: Quay về với bản thân và phát triển chiều hướng tâm linh. Hơn thế nữa, vun trồng chánh niệm trong tâm để có thể có mặt hoàn toàn ở đây và bây giờ.

Có một chiều hướng tâm linh cho cuộc đời mình là điều đặc biệt quan trọng đối với các nhà lãnh đạo chính trị và kinh tế,  vì các chính sách và quyết định của họ sẽ ảnh hưởng lớn đến người dân và môi trường.

“Khi ta có tiền bạc, danh vọng và quyền lực, chúng ta rất có thể là đang trong tình trạng nguy hiểm nếu không có đường hướng tâm linh. Chúng ta rất dễ sử dụng quyền lực một cách sai lầm”. Thầy, vị tăng sỹ Việt Nam, đã nói như vậy trong bài pháp thoại rất cô đọng tại Hội nghị Phật giáo Quốc tế lần thứ 4 kỷ niệm ngày Phật Đản Sinh. Được Liên Hợp Quốc công nhận là ngày lễ quốc tế, Phật Đản đã trở thành ngày lễ quan trọng và linh thiêng nhất trong Phật lịch.

Cuộc sống của những người có quyền lực như những nhà chính trị, lãnh đạo doanh nghiệp, nhân viên cảnh sát hay nhân viên an ninh thường đầy căng thẳng, lo âu và đau khổ - cũng là lời Thầy, nhà hoạt động vì hòa bình, với nhiều tác phẩm viết về nuôi dưỡng sự bình an nội tâm đã làm rung động biết bao nhiêu người trên thế giới.

Không có khả năng nhìn sâu vào từng phút giây của cuộc sống hàng ngày, các nhà lãnh đạo chính trị và kinh tế không thể chăm sóc nổi nội tâm của họ, đó là nguyên nhân gây khổ đau cho chính họ, từ đó dẫn đến gây khổ đau cho gia đình họ, cho đất nước họ và cho xã hội.

“Đó là lý do tại sao mỗi công dân cần đòi hỏi nhà chính trị sống có chiều hướng tâm linh để họ có thể chuyển hóa niềm đau, sự căng thẳng trong cảm xúc để họ có được khả năng, qua công việc, mang lại niềm vui và sự bình an cho nhân dân và đất nước”. Tuy nhiên, Thầy nhấn mạnh “Nhưng không ai có quyền đòi hỏi như vậy nếu chính bản thân không sẵn có một con đường tâm linh”.

Tuy nhiên sử dụng quyền lực một cách sai lầm không chỉ là đặc điểm riêng của giới lãnh đạo chính trị và kinh tế. Người nào đang giữ địa vị lãnh đạo dưới bất kỳ hình thức nào đều có tiềm năng gây khổ đau cho chính bản thân và cho người khác nếu cuộc sống của họ không có chiều hướng tâm linh. Thầy cô giáo có thể sử dụng quyền lực của mình sai lầm và làm cho học trò khổ. Tương tự đối với trường hợp giữa cha mẹ và con cái, nhân viên cảnh sát và người dân, người lãnh đạo doanh nghiệp và nhân viên.

“Nhưng sự thực tập chánh niệm trong đạo Bụt có thể giúp xoay chuyển tình hình”. Thầy khẳng định như vậy. Ở vào  tuổi 81 nhưng trông Thầy mới chỉ như ngoài 60, và sau hơn 60 năm kinh nghiệm tu tập có thể thấy nơi Thầy tỏa chiếu một nội tâm thật bình an và vững chãi.

Đạo Bụt dạy mỗi người nhận diện niềm đau của mình, nhẹ nhàng ôm ấp và tìm cho ra gốc rễ sâu xa của những đau khổ đó để có thể xóa tan chúng. Chỉ đơn giản thực tập hơi thở và bước chân chánh niệm có thể giúp mỗi người làm được điều trên qua việc tiếp xúc với cái bây giờ và ở đây.

Trong bài pháp thoại với chủ đề “Đóng góp của đạo Bụt đối với việc quản lý Nhà nước và phát triển theo hướng lành mạnh” nói tại buổi họp mặt ở Buddha Monthon, Nakhon Pathom đầu tháng 6 này, Thầy lưu ý rằng tại Hoa Kỳ đã có nhiều nghị sỹ và cảnh sát được lợi lạc từ sự thực tập chánh niệm. Thầy kể lại những điều những người đó đã làm để giúp nhân viên cũng như đồng nghiệp của họ xả bớt căng thẳng, tuyệt vọng và tìm lại được sự bình an nội tâm. Kết quả là họ có khả năng cải thiện cuộc sống cá nhân và cải thiện chất lượng công việc phụng sự cử tri và cộng đồng của họ.

Đó là bởi vì việc thực sự có mặt trong giây phút hiện tại giúp mỗi người phát triển được khả năng nhìn sâu và nói lời ái ngữ. Thực sự ý thức cũng giúp mỗi người hiểu sâu hơn những nhu yếu cũng như niềm đau của người kia, mà điều này có thể ngay tức thì làm cho người kia cảm thấy bớt khổ đau.

Sự thực tập pháp môn có thể giúp chúng ta đạt được Tam Đức – ba loại quyền lực có khả năng giúp người khác. Đó là Đoạn Đức - quyền lực có được khi biết cắt bỏ những giận hờn, tham đắm, hận thù, Trí Đức - quyền lực đạt được khi có tuệ giác về những qui luật của tự nhiên là vô thường, vô ngã và tương tức giúp ta buông bỏ được những ràng buộc, và Ân Đức - quyền lực có được khi ta có khả năng tha thứ, chấp nhận và chỉ đơn thuần thương yêu. Nếu các nhà lãnh đạo chính trị và kinh tế có được Tam Đức, họ sẽ không sử dụng quyền lực của họ một cách sai lầm.

“Mong muốn của tôi là mỗi người dân đều thực tập một đường hướng tâm linh và yêu cầu các vị lãnh đạo của mình cũng làm như vậy. Cá nhân tôi chỉ bỏ phiếu cho vị nào có cuộc sống tâm linh, có thực tập 5 Giới của Đạo Bụt hay các giá trị tương đương trong tôn giáo của họ”.

Năm Giới đó được Thầy coi là “lối thoát” cho nhân loại, bao gồm giới bảo vệ sự sống, mở lòng rộng lượng, bảo vệ tiết hạnh, lắng nghe và ái ngữ, và tiêu thụ có chánh niệm. Trong quá trình điều chỉnh 5 Giới cho phù hợp với nhu yếu của cuộc sống hiện đại, Thầy nhấn mạnh sự cần thiết của việc bảo vệ địa cầu bằng cách không lãng phí các nguồn tài nguyên thiên nhiên để  không gây khổ đau cho các thế hệ tương lai. Sự thực tập bảo vệ tiết hạnh phải được mở rộng phạm vi để mọi người chắc chắn được bạo hộ, không bị rơi vào tình trạng bạo lực và lạm dụng tình dục. Giới nói về lắng nghe và ái ngữ là một công cụ hữu hiệu giải quyết tình trạng khủng bố. “Khủng bố sinh ra từ lòng sự thù hận, giận giữ và tri giác sai lầm đối với chính mình, với những người khác, với các quốc gia và tôn giáo khác”. Lắng nghe sâu với lòng từ bi sẽ giúp cả hai bên thấy được những tri giác sai lầm mà mình đã tạo nên và cho các bên cơ hội sửa sai và thiết lập sự tin cậy lẫn nhau.

Thầy khuyên giới lãnh đạo chính trị và kinh tế: Hãy quay về bản thân và học sống chánh niệm trong giây phút hiện tại. Bước tiếp theo là quay về với gia đình mình.

Một chính trị gia không đối xử tốt với gia đình mình thì làm sao đáng tin cậy để lãnh đạo quốc gia. Thầy nói vậy để kêu gọi cử tri hãy lưu tâm hơn đến tình trạng gia đình và cuộc sống tâm linh của những ứng cử viên cho các chức vụ lãnh đạo chính trị.

Thầy cũng tin tưởng rằng chừng nào các chính trị gia biết thực tập chánh niệm và các cử tri trong các khu vực bầu cử bày tỏ rõ ràng rằng thay vì mắc kẹt vào các cuộc tranh chấp nội bộ hay phe phái, những đại diện của họ phải biết chú tâm lắng nghe ý kiến của nhau, phát ngôn với tinh thần xây dựng và chấp nhận thực thi bất kỳ ý kiến nào tốt nhất vì mục tiêu đích phụng sự đất nước hiệu quả hơn, thì khi đó nghe sâu và ái ngữ có thể tồn tại được trong những nơi khó lòng nghĩ tới nhất như Quốc Hội.

Giới thứ năm về chánh niệm trong khi tiêu thụ cũng vô cùng quan trọng trong thời đại ngày nay. Chỉ khi chúng ta biết tiêu thụ có chánh niệm thì chúng ta mới có thể bảo vệ được cho chính bản thân, cho gia đình và cho đất nước. Đồng thời chúng ta cũng không tàn phá hành tinh của chúng ta bởi sự tiêu thụ hay sản xuất những thứ không thực sự cần thiết.

Thầy cũng kêu gọi giới báo chí thực tập giới thứ năm này trong khi làm báo cáo hay viết bài. Bởi thường thì những câu chuyện họ kể tưới tẩm hạt giống của bạo động trong tâm thức độc giả.

Chính phủ cũng nên suy xét xem việc thực thi các chính sách phát triển có đem lại hạnh phúc thực sự hay không. “Nếu phát triển mà chỉ gây nên tình trạng lộn xộn, oán giận và tiêu thụ quá mức mà không cho phép ta chăm sóc bản thân và những người thân yêu thì chạy theo những cái đó để làm gì?  phát triển để làm gì?”

Thầy chỉ ra rằng việc mọi người thấy được hạnh phúc có thể đạt được mà không cần đến danh vọng, quyền lực, tình dục và tiền bạc cũng là điều rất quan trọng. Trên thực tế, chạy theo những thứ đó có thể tàn hại bản thân, gia đình, cộng đồng và dân tộc.

Đó là nguyên nhân tại sao sự thực tập chánh niệm có ý nghĩa sống còn. Có mặt trong giây phút hiện tại giúp ta tiếp xúc trở lại với những điều màu nhiệm của tự nhiên như bầu trời xanh, tiếng chim hót, khuôn mặt bé thơ, những điều có giá trị nuôi dưỡng và trị liệu.

Tiếp xúc được với cái bây giờ và ở đây cũng làm cho chúng ta có thể mở lòng ra trước nhu yếu của người khác, làm cho họ ngay lập tức thấy mình được hoàn toàn chấp nhận, được thương yêu và hạnh phúc.

“Hạnh phúc chân thực không thể có được nếu không có bình an và tình thương yêu trong cuộc sống hàng ngày”.

Vấn đề là ở chỗ chúng ta không biết cách xử lý những nỗi khổ niềm đau của chúng ta. Ta nhặt cuốn sách lên đọc, để tìm quên. Ta bật TV, bật máy thu thanh hay lên xe chạy đi đâu đó. Tất cả chỉ là để trốn chạy chính mình. Trong khi có nhiều người chạy trốn bản thân bằng cách lao vào tìm kiếm quyền lực và tiền bạc thì đối với Đức Bụt tiền bạc và quyền lực không mang tính chất tiêu cực.  “Ngài chỉ khuyên ta rằng nếu cuộc sống của ta không có chiều hướng tâm linh thì ta có thể sử dụng quyền lực một cách sai lầm và gây đau khổ cho chính ta. Nhưng nếu ta có khả năng “đoạn” thì ta sẽ có khả năng giải quyết các vấn đề; ta có quyền lực để chấp nhận, ban phát và thương yêu và chúng ta sẽ không bao giờ lạm dụng quyền lực”.

Trong quá trình phát triển, ta sẽ biết cách để bảo vệ hành tinh, mà đó cũng chính là cách bảo vệ chúng ta và con cháu chúng ta.